erapia schematów łączy CBT z podejściem psychodynamicznym i humanistycznym. Jest szczególnie skuteczna przy głęboko zakorzenionych wzorcach, które wpływają na nasze życie od lat.
Czym są schematy?
Schematy to głęboko zakorzenione wzorce myślenia, odczuwania i działania, które kształtują się we wczesnym dzieciństwie w odpowiedzi na niezaspokojone potrzeby.
Przykłady: „jestem niewystarczający", „nie mogę nikomu ufać", „muszę być perfekcyjny, żeby być kochany". Te przekonania funkcjonują poza naszą świadomością i determinują nasze reakcje jako dorosłych.
Porzucenie
„Wszyscy w końcu mnie zostawią"
Nieufność
„Nie mogę nikomu zaufać"
Niewystarczalność
„Jestem gorszy/gorsza od innych"
Perfekcjonizm
„Muszę być idealny, by być kochanym"
Podporządkowanie
„Moje potrzeby się nie liczą"
Zahamowanie emocji
„Nie wolno mi okazywać słabości"
Skąd pochodzi terapia schematów?
Opracowana przez Jeffreya Younga w latach 80. jako rozszerzenie CBT dla pacjentów z zaburzeniami osobowości i chronicznymi problemami, którzy nie reagowali wystarczająco dobrze na klasyczną terapię poznawczo-behawioralną.
Schematy są jak filtry, przez które patrzymy na świat - i przez które interpretujemy każde zdarzenie.
Jak działa?
Praca terapeutyczna obejmuje kilka warstw, prowadzonych równolegle:
Identyfikacja schematów
Rozpoznanie, jakie wzorce dominują w twoim życiu - za pomocą kwestionariuszy, rozmowy i technik wyobrażeniowych.
Rozumienie źródeł
Eksploracja doświadczeń z dzieciństwa i wczesnej relacji z opiekunami - bez oceniania, z empatią.
Praca z trybami schematów
Rozpoznawanie, kiedy i jak schematy przejmują kontrolę w danej chwili - i jak reagować inaczej.
Reparenting
Terapeuta w bezpieczny sposób dostarcza doświadczeń, których zabrakło w dzieciństwie - akceptacji, wsparcia, granic.
Techniki behawioralne
Zmiana konkretnych zachowań, które podtrzymują schematy - przez stopniowe eksponowanie na nowe doświadczenia.
Dla kogo?
Terapia schematów jest szczególnie polecana osobom zmagającym się z zaburzeniami osobowości, chroniczną depresją, trudnościami w bliskich relacjach, niską samooceną i wzorcami, które powtarzają się mimo prób zmiany.
Długoterminowe zaangażowanie
Terapia schematów jest z reguły długoterminowa - trwa od roku do kilku lat. To inwestycja w zmianę głęboko zakorzenionych wzorców, nie szybkie rozwiązanie.
Najważniejsze wnioski
-
Schematy to wzorce z dzieciństwa, które wpływają na dorosłe życie.
-
Terapia łączy CBT, psychodynamikę i humanistyczne podejście.
-
Praca z trybami schematów i reparenting to kluczowe narzędzia.
-
Wskazana przy głęboko zakorzenionych wzorcach i zaburzeniach osobowości.